Nỗi bất hạnh tình yêu - Chương 11
Trong trí óc của Thuật bây giờ chỉ còn duy nhất gương mặt đồng chí bí thư tỉnh uỷ. Gương mặt ấy lúc vui vẻ viên mãn trông thật dễ chịu, nụ cười loé lên như giọt nắng trong những ngày mưa dầm. Những lúc buồn phiền, gương mặt ông sắt lại, trông rất dữ. Trông thấy ông những lúc ấy ai cũng thấy sợ, cũng e ngại về một điều gì sẽ xãy ra với chính mình. Là một chiến sĩ cách mạng trong những năm bốn mươi, ông quả đã chiến đấu hết mình cho cách mạng, cho lí tưởng mà ông mơ ước, cho sự công bằng xã hội mà ông đã học ở trường Đảng ở ta cũng như ở nước bạn.
Cô tổ chức những đường dây mua bán thuốc phiện, buôn trầm trên chiếc xe Volga của ông. Từ lái xe đến bảo vệ đều là những anh lính trung thành của cô. Phải công nhận, cô là người sùng phẳng. Cô không chi li hay thiệt thòi như: nhiều bà vợ bí thư khác. Cô biết tuỳ cơ ứng biế, tuỳ tính tình từng người mà chọn cách cư xử thích hợp. Đối với cậu lái xe ham tiền, sau mỗi chuyến hàng, cô chia cho một phần trăm số lãi thu được, còn cậu bảo vệ khái tính hơn, cô mồi chày bằng cái sắc đẹp sắc sảo, bằng chính cái thân thể nõn nà đầy quyến rũ của cô. Đối với cô, không có gì khó khăn mà không vượt qua được. Ngay ông chồng già đáng tuổi của bố cô kia, có vợ con hẳn hoi, thế mà vài ba lần tiếp xúc, cô đã chinh phục được ông một cách dễ dàng.
Cô còn nhớ lần đầu tiên cô nhìn ông với đôi mắt nồng nàn, diết da… và ông đã bắt gặp đôi mắt của ông lặng lẽ, thâm trầm bỗng cháy lên ngọn lữa khác thường. Và sau đấy, trong những lần tiếp xúc với ông – hoặc báo cho ông biết có đoàn này hay đoàn kia đến gặp (không phải là nhiệm vụ của cô) hoặc đưa công văn, giấy tờ cho ông ký… cô đã vô tình chạm vào đôi vú trẻ trung của cô vào cánh tay ông. Những lúc ấy, cô đo được nhiệt độ của ông qua đôi mắt tràn đấy những khát khao. Công việc thâm dò được lập lại nhiều lần, cho đến một hôm, ông ngẫng đầu lên và bắt gặp đôi môi thắm đỏ của cô đón đợi…Trái tim băng giá của ông bắt đầu cháy lên.
Bây giờ, lần đầu tiên, ông cảm nhận thấy mình được yêu. Trái tim ông luôn rạo rực, trí óc ông luôn chờn vờn đôi môi quyến rũ của cô thư kí đánh máy. Những thèm muốn bình thường sau gần mười năm bắt đầu trỗi dậy… Và vợ già ở quê bắt đầu trở thành một tảng đá nặng nề trong cuộc đời ông. Tất nhiên bằng mọi cách ông phải hất tảng đá ấy đi. Điều này đối với ông là vô cùng khó khăn, nhưng đối với những “quân sư” của ông thì lại quá dễ. Họ đã lo cho ông vào đấy. Và đám cưới với cô thư ký đánh máy sau ba tháng.
Một trong những quân sư tận tình giúp ông trong việc này là Vũ Thuật. Hồi ấy, Thuật mới là thường vụ huyện uỷ, phụ trách khối tuyên truyền thi đua. Và ông đã trả lương cho Thuật bằng cách đưa Thuật vào tỉnh uỷ, rồi thường vụ tỉnh uỷ. Với cương vị của mình, tiếng nói của ông luôn được cấp dưới vị nể, chấp hành
Khi phân tích về việc đề bạt Thuật, bao giờ ông cũng lấy quan điểm, lập trường giai cấp ra để khẳng định. Thật sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo,bố đánh dậm, ở với bà cô. Tuy học hành chưa đến đầu đến đũa, nhưng so với nhiều đồng chí trong thường vụ, dù sao anh vẫn là người có học, lập trường giai cấp rõ ràng. Thời anh ta làm đội trưởng đội cải cách ruộng đất, ông là đoàn trưởng.
Ông rất quý Thuật. Ít có người trung kiên và tuyệt đối phục tùng cấp trên như anh ta. Về mặt tình cảm riêng tư, phải nói Thuật đối với ông như một người nhà, như một người em hiếu thảo. Chính Thuật đã dàn xếp mọi việc về bà vợ già quê mùa đã một thời che dấu ông và tổ chức chu đáo đám cưới cô Minh Nguyệt êm đẹp, không có lới ra tiếng vào nào.
Bây giờ đến lượt con trai ông – tức con đầu của Minh Nguyệt. Thái độ của ông rất bình tĩnh. Mọi việc rối rắm phải từ từ mà gỡ. Quyền lực ở trong tay ông, nói sao anh em cấp dưới lại không nghe. Nhưng Minh Nguyệt lại cứ sồn sồn như đỉa phải vôi. Cô ấy là người mẹ, ông hiểu. Vào trại cải tạo, thực chất là vào nhà tù. Đã ở tù làm sao sướng được. Phải làm quần quật, ăn uống lại kham khổ. Chưa từng, những thằng bướng bỉnh như nó bị mấy chú trại giam dần cho ê xương.
Cứ nghe xe ông chạy về là Nguyệt lại chạy ra, to nhỏ, ngọt nhạt, khi khóc lóc ầm ĩ, khi đòi mang gói ra đi. Thậm chí có lúc cô còn mắng ông là loại người cha sắt đá, không có trái tim. Đêm ấy cô dứt khoát không cho ông đụng vào người cô, mặc cho ông nài nỉ van xin, mặc cho ông bực mình nổi giận. Cô cứ gạt ông đi cho đến khi ông hứa sáng mai nhờ Thuật đến trại giam đưa thằng Đức nhà cô về cô mới chịu để ông ôm ấp.
Nhưng Thuật đã gặp một đối tượng khá cứng rắn. Anh hận lắm. Và lo nữa. Cái chức phó bí thư thường trực sắp cầm chắc trong tay, bây giờ anh lại cảm thấy mong manh. Tất nhiên với cương vị của mình, với quyền lực của mình, anh sẽ không bao giờ khuất phục cái loại như cái tay Lê Văn, giám đốc trại cải tạo ấy. Trên Lê Văn còn có giám đốc sở. Nhưng thuật biết, giám đốc sở là một tay khá ngang ngạnh. Những chuyện lắt léo này, tay ấy không thông cảm đâu. Phải tìm cách gặp tay phó. Thuật biết tay này từ thời cải cách ruộng đất, nó cũng là một tay dễ thuyết phục, hay vì nể cấp trên.
Và điều may mắn là ngay buổi chiều hôm ấy, Thuật đã cầm được tờ quyết định tạm tha thằng Đức.
Khi về nhà bí thư, Minh Nguyệt không thấy thằng con, cô đã làm ầm lên, tuyên bố Thuật là một tay ăn hại, chẳng được việc gì hết. Nhưng khi nhìn thấy tờ quyết định tạm tha, cô vui vẻ hẳn lên. Cô giữ Thuật ở lại ăn bữa cơm thâm mật với chồng…
Khuya hôm ấy chiếc com măng ca mới đưa Thuật về đến nhà. Tội nghiệp chú lái xe, đi quần quật từ sáng tinh mơ đến đêm khuya. Anh an ủi chú:
- Thông cảm cháu nhé. Mọi việc cũng vì cách mạng cả thôi. Sáng mai hai chú cháu mình lại đi một lần nữa…
Trang đón chồng với hy vọng được biết tin tức về thằng Linh.
- Con sao anh?
- Nó khoẻ lắm. Thằng bé chịu học. Cả trại ai cũng khen nó. Chắc nó được về sớm…
- Chắc là anh có xin cho nó.
- Tất nhiên. Không có anh, sức mấy nó được ra trước thời hạn.
Trang hoàn toàn tin rằng cả ngày hôm nay Thuật đi thăm thằng con riêng của chị. Chị xúc động và ân hận những ý nghĩ không hay về Thuật đôi khi chợt loé lên. “Anh ấy tốt quá. Chị nghĩ với niềm vui sướng. Thế mà có kẻ ác mồm nói anh ấy chẳng ra gì. Nay mai anh lên phó bí thư, chắc họ còn dèm pha ghê gớm nữa. Đúng là miệng thế gian, không biết đâu mà lường”. Chị chúa ghét cái thói ganh ăn ghét ở...
- Anh ăn thêm một tí gì nhé. Chị âu yếm nhìn chồng và nói.
- Anh ăn cơm ở nhà anh Ninh rồi. Cô Minh Nguyệt tốt quá, cứ giữ anh ở lại cho bằng được. Nhà có cả một chuồng rắn em ạ. Cô ấy chặt đầu hai con rắn, cho tiết chảy vào hai cốc rượu. Phải công nhận cái món bổ thật. Uống đến đâu thấy rạo rực đến đấy.
Cô ấy nói, từ ngày có cái món này nhà tôi hồng hào hẳn lên.
- Ghê chết, ai lại ăn uống thế!
- Việc gì mà ghê. Em lạc hậu thật. Cô ấy còn nuôi cả khỉ để bồi dưỡng cho chồng gì của cô ấy nữa cơ. Uống cả tiết khỉ nữa đấy em à…
Tất nhiên, giọng Thuật nhỏ lại, như tâm tình, cái gì bồi bổ được cho cơ thể là ăn, uống, có gì mà sợ. Không khoẻ mạnh làm phục vụ cách mạng. Em tưởng làm thằng đầy tớ của dân sướng lắm à. Họp hành liên miên. Nhiều cuộc họp đấu với nhau chí chết. Anh nghiệm ra một điều, chẳng có chân lí gì mẹ cả em à. Thằng nào nắm quyền lực, thằng ấy là chân lí. Chúng nó đấu anh Ninh cũng ghê. Chủ yếu là việc hai bà vợ. Nhưng làm gì được anh ấy. Tất cả các “đối tượng” đều bị loại, thằng vào nằm nhà giam, thằng chuyển lên huyện miền ngược, tay cho về hưu,…
- Anh không có liên can gì à?
- Dại gì dây vào những chuyện như thế. Thằng khôn là thằng biết đứng ở thế trung lập, ai cũng thấy mình quan trọng, ai cũng muốn kéo mình về phía bên họ. Kinh nghiệm cho thấy, khi đã “vào trận”, tất cả có bên sức đầu, bên mẻ trán. Cuối cùng trên phải giải quyết về tổ chức. Và những lúc ấy, anh “trung lập” bao giờ cũng có lợi. Đấy là nói tình hình căng thẳng đến quyết liệt.
- Anh thấy cái thế của anh Ninh còn mạnh lắm. Giá anh ấy không gặp cô Minh Nguyệt.
- Anh đàn ông nào lại không hám gái đẹp, gái trẻ. Điều quan trọng là người vợ ấy phải biết gây thanh thế cho chồng, đừng đẩy chồng vào thế khó xử.
- Em nghe cô ấy buôn bán giỏi lắm.
- Tất nhiên. Đâu phải ai cũng như em.
- Không phải em không biết buôn bán. Sau khi nghỉ học, em đã đi vào con đường buôn bán. Nhưng em không muốn anh bị điều này tai tiếng…
- Phải. Mỗi người có cách riêng… Cần gì phải buôn bán cho mang tiếng. Em thật đấy, mọi đường dây đều không quên mình. Tế nhị lắm. Nhưng kết quả mĩ mãn. Giữa anh và Minh Nguyệt, chưa chắc ai hơn ai. Nhưng em thấy đấy, đồng chí bí thư lại chịu tiếng.
- Nghe người ta kháo nhau, mọi sắp xếp ly dị bà vợ lớn để lấy cô thư kí trẻ đẹp của ông bí thư là anh?
- Tất nhiên. Nhưng anh đâu đến nỗi ngốc nghếch. Anh chỉ vạch đường chỉ lối… Còn tay chân anh nó thực hiện chứ. Phải biết dấu mình em à. Còn người khôn là như thế. Thời nào cũng thế. Huống chi đây không phải là việc của anh. Ông ấy là bí thư, việc lấy vợ bỏ vợ là việc của ông ấy, chứ sao lại đổ cho anh. Sống với nhau, không hợp, bỏ nhau, có gì mà phải dư luận.
- Vợ chứ có phải chăn gối đâu mà dễ thay đổi như thế. Trước đây trong những năm khó khăn, chỉ có độc cái quần cụt, anh yêu người ta và mong được người ta yêu lại. Họ cùng với anh chịu đựng bao nhiêu thử thách, giờ có chức có quyền lại quên cái thời rách rưới, khổ cực ấy… Con người sống không có nghĩa, ai chẳng khinh.
Thuật có hơi quá chén. Trong niềm vui của vợ về đứa con sẽ được ra sớm anh đã bộc bạch những điều mà bình thường chị không thể nào hiểu được. Nhưng đến bây giờ thì anh đã thấy mình quá lời… và anh vội vàn giản hoà với vợ.
-Thôi, ai có thân người ấy lo, em ạ. Ta đi ngủ đi em. Mai anh còn phải đi công tác sớm.
Đêm ấy Trang lại nghĩ ngợi về chồng mình. Có điều gì gợn lên trong tâm hồn vốn trung thực của chị. Chị cứ loay hoay mãi mà không sao tìm được câu giải đáp: Thuật là người như thế nào? Quả thật trong tình cảm, chị phải công nhận Thuật đối xử với mẹ con chị cũng không đến nỗi nào. Anh chăm chút cho Trang như một người ở trung thành. Anh nhờ người mua ở nước ngoài cho chị từ chiếc quần lót đến hộp kem thoa mặt, ống son, lọ nước hoa… Vải vóc trong nhà không thiếu thứ gì. Hầu hết là hàng các nước Xã Hội Chủ Nghĩa. Thỉnh thoảng anh lại giục chị đi may. Có lần anh mua về cho chị chiếc váy ngủ. Anh bắt chị mặc cho thoáng mát, vệ sinh. Chị ngúng ngẳng xấu hổ…
Nhưng rồi, tất cả những vật chất cùng tấm lòng ấy của Thuật lại không đọng lâu trong chị. Chị vẫn thấy chị sống với anh là nghĩa vụ, chứ khôgn phải bằng tình yêu như sống với Công.
Công không có gì cho chị cả. Ngược lại, mọi việc trong gia đình chị đều gánh vác, lo toan. Nhưng tình cảm giữa hai người sao cứ gắn làm một. Mỗi khi Công vắng nhà, chị cứ nhớ và luôn phấp phỏng monh anh quay về. Khi anh trở về, chị mừng rỡ, tíu tít bên anh cứ như trẻ con quấn chân mẹ - Chị hiểu bằng linh cảm riêng mình, anh cũng có những tình cảm đối với chị như thế. Chị chưa giải thích được đấy có phải là tình yêu hay không, chị không rõ, nhưng những ngày ấy chị luôn cảm thấy trong lòng mình luôn tràn đầy niềm vui, tràn đầy hạnh phúc. Và những đêm sống với nhau hết mình, cả hai như buộc làm một và vào lúc ấy chị cảm giác mọi tình cảm đang trào dâng, đang cháy bỏng. Chị ôm ghì lấy anh, cắn vào môi anh như không bao giờ muốn thả anh ra.
…Còn bây giờ, chị đón nhận tình yêu mãnh liệt của Thuật một cách dửng dưng, như đón nhận một trách nhiệm. Chị hiểu chị không thể làm khác hơn, không thể làm theo ý muốn, theo ham thích riêng của chị được. Vì thằng cu Linh của Công, chị phải sống với Thuật. Và chị đã dấu tất cả tình cảm chân thật của mình để làm cho Thuật vừa lòng. Chưa bao giờ chị từ chối với Thuật điều gì, ngay cả chuyện ân ái. Và bây giờ sau đấy, chị cũng nhìn ann với đôi mắt khinh bỉ.
Trước mắt, cuộc đời thằng cu Linh còn khổ. Không biết số phận còn đày đoạ nó đến khi nào nữa. Ông nội đòi đưa nó về nuôi, chị nhất định không chịu. Con đâu mẹ đó. Nhưng rồi ông cụ mất không kịp trối trăng. Cả họ chị còn mỗi bà cô, thương cháu, nhưng rất dát…
Vả lại, chị chưa thấy Thuật có thái độ nào ghét bỏ thằng con riêng của chị. Anh vẫn đi xin ân giảm cho nó đấy thôi. Tất nhiên, như anh nói, ân giảm tối đa là một năm với điều kiện là thằng cu Linh cải tạo tốt.
- Em vẫn không tin nó hư đến thế.
- Anh đã cho em xem hồ sơ về nó rồi kia mà.
- Em kông tin cái hồ sơ ấy…
- Thế thì em tin cái gì?
- Em tin vào cảm quan của người mẹ.
- Không có cơ sở nào cho phép em tin như thế cả. Tại em thương nó và và em nghĩ, em tưởng tượng ra thế thôi. Anh đã xin ân giảm cho nó. Các đồng chí lãnh đạo ở trại hứa sẽ nghiên cứu. Phải biết chờ đợi em à. Đừng bắt anh làm những gì quá khá năng của anh. Thật lòng anh đã cố gắng.
- Tại anh không muốn đấy thôi, chứ có gì mà không làm được.
- Em đừng nói thế… Nhưng dù sao anh cũng không muốn vì con mà anh mất đi cái uy tín liêm khiết của mình, cái nhân cách của mình.
Hôm ấy, lần đầu tiên giận quá chị đã không giữ được:
- Uy tín, nhân cách! Chị nói trong nước mắt. Các người làm gì có những thứ ấy. Tầm thường! Tầm thường cả thôi.
Và sau đó, chị lại vùi đầu trong chiếc gối, khóc: khóc vì thương nhớ thằng con riêng, khóc vì ân hận về sự nổi giận vô lý cũa mình vừa rồi.
Linh đang ở tuổi mười lăm.Em lớn vổng lên giọng nói bắt đầu vở ra.So với bạn bè ở trại, em là đứa trẻ trông “người lớn” nhất.Cao gần một mét sáu,ngực nở,vain gang,tay chân cuồn cuộn những bắp thịt rắn chắc.Ngay năm em mười bốn, Bảy Thẹo đã bắt đầu e ngại,không hề dám láo xược với em nữa,ngược lại,ai cũng nghĩ rằng nó lo bị thằng Linh trả mối thù xưa. Hơn nữa bên cạnh thằng Linh,còn thằng Hòa. Hòa vừa là học trò,vừa là đệ tử ruột của thằng Linh. Ở đời khi mình yếu,đứa nào cũng muốn bắt nạt,nhưng khi mình mạnh,khối kẻ xu nịnh.Nhiều đứa đến lến lút to nhỏ với thằng Linh về việc trả mối thù xưa.Bảy Thẹo nghe được,lo sợ thực sự. Nó đánh tiếng với nhiều đứa rằng,nếu thằng Linh không trả thù,nó sẽ giúp trốn khỏi trại một cách an toàn.
-Tớ em nó muốn thịt cậu quá,Linh à. Ta phải ra tay hành động trước,không nó sẽ “tính”.
Linh không nói gì.Gương mặt nó chẳng gợn một nét lo âu nào. Nó đi lại chổ Bảy Thẹo,thái độ hết sức hiền hòa như đi đến với bạn bè.
- Ném đi.
Bảy Thẹo gằm mặt xuống hai tay vẫn đẩy con dao lên xuống, miết vào hòn đá mài,dường như không chú ý đến ai.
- Bảy Thẹo, ném đi! Cu Linh nói lớn hơn. Tao bảo mày ném đi. Không nên chơi trò dao búa ở đây.
- Không! Tao phải biết giữ lấy thân tao chứ.
- Ai hại mày,mày lo?
- Chính mày, ngoài mày đứa nào dám đụng đến tao.
- Đừng lo, tao không có ý định trả thù mày đâu.
- Mày lừa tao.
- Tao không lừa, tao chỉ yêu cầu mày đừng bắt nạt chúng nó. Chúng nó cũng như tao ,như mày, vào trại là mất tự do và nhục nữa. Đã khổ, đã nhục mày còn bắt nạt ,còn đánh đập chúng nó nữa thì không nên. Thân tù không thương nhau,ai còn thương ta.
Bảy Thẹo im lặng. Nó biết thằng Linh không lừa gạt ai bao giờ . Một đối thủ mà gần năm nay bổng trở thành người lớn, đang là mối lo thường trực ngày đêm của nó lại tuyên bố quên hẳn mối thù xưa và khuyên nó thương yêu đồng bọn. Dù sao Bảy Thẹo cũng thấy có một cái gì đó buộc nó suy nghĩ. Và có lần giữa đêm khuya giật mình tỉnh dậy, nó cứ mường tượng đến khuôn mặt sưng vù, đầy máu me của thằng Linh lúc bị nó nện cho những cú trời giáng nắm lịm đi chờ chết, nó thấy gờn gợn điều gì như thương hại. Và nó không tin rằng,một trái tim đã hóa đá như nó, lại có lục lại mềm yếu như thế được.
Nhưng đấy là những cảm xúc những rung động đầu tiên và thực sự. Nó cứ nghĩ rằng, nếu nó là thằng Linh nó sẽ không bao giờ quên cái nổi nhục như thế. Nó hiểu hơn ai hết, bây giờ thằng Linh đủ mạnh để rửa nhục. Và nó cũng không ngờ thằng Linh lại có thể bỏ qua mối thù sâu đậm ấy.
Hai hôm sau, không biết nó kiếm đâu ra một chai rượu- một chai rượu thuốc một phần sáu lít-kêu thằng Linh đến dõng dạc tuyên bố:
- Tao với mày cắt máu ăn thề là anh em, không đánh nhau nữa. Vừa nói nó vừa lấy con dao sáng choang và nhọn hoắt của nó cứa một rãnh sâu ở đầu ngón tay giữa bên phải. Máu đỏ nhỏ từng giọt xuống chiếc cốc. Xong nó đưa cho thằng Linh:
- Uống đi.
Thằng Linh buộc phải cầm chiếc cốc. Nó suy nghĩ một lúc rồi ngữa cổ tu một hơi.
- Đây,dao đây,lượt mày…
Bảy Thẹo đưa dao cho thằng Linh rồi rót rượu ra cốc.Thằng Linh hiểu đối với loại người như Bảy Thẹo, chỉ cần run tay một tí nó sẽ coi thường ngay. Nó chỉ sợ những thằng khỏe và lì hơn nó.
Thằng Linh cầm lấy con dao, làm y hệt Bảy Thẹo, cử chỉ rất đường hoàng,tự tin. Chờ cho máu chảy đúng mười giọt, thằng Linh lấy ngón tay cái bấm vào vệt dao cứa, tay kia cầm cốc rượu pha máu đưa Bảy Thẹo.
- Tao mời mày.
Bảy Thẹo làm một hơi, nét mặt trông thỏa mãn. Bây giờ thì nó hết lo, hết sợ thực sự.
- Ta ném con dao này đi ? Thằng Linh nhìn cầm con dao nhìn vào mắt Bảy Thẹo.
Bảy Thẹo gật đầu.
-Tùy mày.Tao sắm nó để giết mày. Bây giờ thì tao không cần nữa.
Thằng Linh cầm con dao bẻ cong rồi ném vào giữa bụi tre phía trước, chấm dứt một thời kì ma cũ bắt nạt ma mới.Không khí trong trại trở nên khác xưa,dể chịu hẳn.
Không riêng gì thằng Hòa, bây giờ Bảy Thẹo và gần như cả trại đều quý thằng Linh. Có đứa nào bị phạt, mọi người lại nhờ thằng Linh xin hộ. Giám đốc Lê Văn rất nể thằng Linh. Bởi chính thằng Linh đã dạy cho ông học qua chương trình lớp bảy. Dường như chỉ thằng Linh giảng ông mới hiểu được.
Với tình thương và lòng biết ơn thật sự, ông tìm mọi cách báo cáo lên cấp trên xin ân giảm cho thằng Linh về sớm hơn một năm.
Hôm chia tay thằng Linh,ông tổ chức một bữa liên hoan ngọt nho nhỏ,mời thằng Linh đến dự.Thằng Linh cảm động cứ ngồi ngay đơ,nhìn ông muốn khóc.
-Ăn đi cháu.Hôm nay là ngày vui của cháu và cũng là ngày vui của các cô,các chú ở đây.
Ông cầm mấy chiếc bánh quy trao tận tay thằng Linh.Cả trại ai cũng hiểu đây là lần đầu tiên trại này có một bữa liên hoan ngọt ngào và đầy tình thương nhớ như thế này.
Trong thâm tâm Lê Văn không muốn xa thằng Linh.Không biết từ bao giờ, tình cảm của ông đã gắn bó với thằng bé phạm này. Và cũng cho đến bây giờ, ông cũng không thể nào hiểu nổi một đứa trẻ thật thà, dễ mến như thằng Linh lại có thể là một tên ăn cắp, ăn trộm, đánh người gây thương tật được. Những lúc ấy ông cứ nghĩ mình nhầm. Và ông lật hồ sơ thằng Linh xem lại. Rồi ông buồn ông tư lự, bởi vì ông đã không nhầm, bởi vì đấy là sự thật.
-Tôi không hiểu được, một đứa hư thật sự như thằng Đức, đáng phải cải tạo thì hôm trước vào hôm sau ra. Còn một thằng như cu Linh ngoan ngoãn, nết na, dể thương,chăm học, chăm làm lại cứ bắt phải cải tạo đúng thời hạn. Vô lý quá,bất công quá.
Hôm nay thì Lê Văn toại nguyện. Nhưng trong tình cảm của ông, niềm vui và nổi buồn đang lẫn lộn.Có một cái gì đấy không rõ đang làm ông xuyến xao. Có điều gì uẩn khúc nơi thằng bé tội nghiệp này. Nhiều lần ông cố tìm hiểu nhưng thằng bé vẫn kín như bưng.
-Chú hỏi thật cháu, tại sao bố cháu cứ ngần ngại xin cháu về?
Lần sau cùng ông hỏi thằng Linh. Và hy vọng với câu hỏi thẳng ấy,thằng Linh sẽ không giấu anh nữa. Nhưng thằng Linh vẫn im lặng và hơn thế nữa ,đôi mắt nó bắt đầu mòng mọng những nước.
Ngay hôm ấy ông lại lục hồ sơ về thằng Linh và xem xét thật kĩ. Tên họ người cha: Vũ Thuật. Tên họ người mẹ: Hoàng Thùy Trang, tên họ phạm nhân: Vũ Linh. Tập hồ sơ được gấp lại cật trở vào tủ sắt.
- Cháu ăn cắp tiền để làm gì?
- Cháu chỉ hái ổi nhà ông Bân thôi. Thằng em cháu nó vòi. Cháu thương nó và cháu không thể từ chối.
- Cháu có đánh người.
- Nó hỗn với cháu,thằng con nhà ông Bân ấy.
- Vô lý.
Ông nói thế nhưng chính ông lại thấy sự vô lý của chính mình. Ông tin cu Linh nói thật. Nhưng ý kiến của chính quyền địa phương, có con dấu đỏ hẳn hoi lại làm ông trăn trở, day dứt. Ông như vừa thấy cái có lý và chính ông cũng như vừa thấy cái vô lý trong cũng một hiện tượng, trong cùng một con người.
Trong cuộc thăm dò tìm kiếm sự thật này,ông đã bất lực. Ông thở dài, giận chính mình. Và cũng may trong cơn tự ái nghề nghiệp ấy ông đã tìm cho mình một lối thoát, đúng ra là một an ủi về tình cảm: xin được ân giảm cho cu Linh.
Sau bửa liên hoan với Ban Giám Đốc trại, cu Linh trở về thì gặp một cảnh thật cảm động: bạn bè xếp thành hai hàng, để thằng Linh đi vào cửa giống như đại tướng đi duyệt binh. Đứng đầu là thằng Bảy Thẹo và thằng Hòa.
Cu Linh ngạc nhiên và cảm động không muốn bước nữa. Nhưng cu Hòa đã giục:
- Đi tiếp đi,Linh.
- Hôm nay là ngày vui của mày đấy Linh à.
Tiếng một thằng khác.
- Nhưng cũng là ngày buồn của bọn tao…
- Mày nói thế mà nghe được à? Mày nói thế té ra mày ganh với thằng Linh à?
Trước mặt thằng Linh là một mâm tiệc, bánh bích quy, kẹo Hải Châu, có cả thuốc lá và nước trà.
- Bọn tao tiển mày đấy, Linh à. Đừng quên bọn tao nhé, mày ghi địa chỉ vào đây để bọn tao gữi thư thăm. Mà nhớ thư cho bọn tao với nhé. Ra ngoài ấy sướng rồi quên bọn tao, không được đâu.
Cả bọn nhao nhao mời thằng Linh.
- Tao biết mày không hút thuốc, nhưng nay mày rít với bọn tao một hơi đi.
Ba điếu Tam Đảo được chuyền tay từ đưa này sang đứa khác.
Lê Văn đã nhìn thấy cái không khí cảm động này.Ông không ngờ những đứa trẻ bụi đời,sống lang thang không nhà không cữa, ăn trộm ăn cấp, móc túi, cướp giật, đánh nhau lỗ đầu chảy máu,vào trại ra trại như ăn cơm bửa lại có những phút giây đầy nhân ái thế này. Ông ân hận,không ít lần ông đã nghĩ: Đây là một lũ không còn tính người nữa, không biết xúc động,không biết thương yêu… Không,con người sinh ra vốn thiện,điều quan trọng là xã hội đừng đẩy họ vào cái ác. Trách nhiệm trước tiên thuộc về những nhà cầm quyền,dù chế độ nào.
Lê Văn định ghi điều suy nghĩ táo bạo ấy vào nhật ký,nhưng nghĩ sao ông lại phân vân.Và cuối cùng ngòi bút ấy chạy theo một dòng cảm xúc khác.
“Sức cảm hóa của em Linh lớn hơn nhiều những đòn roi và nhà giam kín của chúng tôi.Chính đứa trẻ phạm tội này lại thuyết phục được cái đám trẻ bụi đời đầy những tội lỗi ở đây hơn nhiều bài giáo huấn mà ngày ngày chúng tôi vẫn cố nhồi nhét một cách vô bổ cho chúng.Bây giờ tôi tin như thế.Hãy đến với con người,dù là những đứa trẻ thiếu sự chăm sóc,bằng tấm lòng của mình lại kết quả hơn nhiều cái sự nghiêm khắc và cứng rắn,cái sự đánh đập và tra tấn,cái sự đày ải làm nhục thể xác.Đừng giận chúng,thậm chí căm thù chúng.Hãy thương chúng,cố đánh thức trong chúng những gì vốn thuộc tính Người.
Điều quan trọng trước tiên là người lớn phải sống cho đẹp,đừng đánh mất trong bọn trẻ niềm tin.Người lớn sống lương thiện một cách thật sự,ắt trẻ con sẽ giữ được những phẩm chất tốt.Trẻ con thường là mặt sau của người lớn.Đúng ra,chúng nó là tấm gương phản ánh người lớn,ở góc độ này hay góc độ khác…”
Lê Văn vốn là người ít triết lý,không hiểu sao hôm nay ông lại ghi như thế. Ông tự cười mình và gấp vở lại,tự lục vấn lương tâm. Chính ông đã hành hạ đã đánh đập bao nhiêu đứa trẻ phạm tội mà không tìm hiểu nguyên do. Ông luôn cho rằng phải lấy ác trị ác mà chưa bao giờ nghĩ ngược lại… Dù sao trong đời đã có ít nhất một lần, ông đã theo lương tâm mình, khước từ yêu cầu khẩn thiết cũng như mệnh lệnh của Vũ Thuật về trường hợp thằng con trai của bí thư tỉnh ủy.
Nhưng rất tiếc mọi việc đã diễn ra không như ông muốn. Tất nhiên ông là người đau nhất, bởi ông không thể ngờ được, chính cái nơi luật pháp cần phải được thi hành nghiêm minh nhất, lại là nơi thiếu song phẳng nhất. Mười bảy tuổi ông bước vào đời lính, và ông nghĩ với niềm say mê đầy nhiệt huyết, ông đang chiến đấu cho một xã hội trong sạch, không còn đẳng cấp . Ông đã xã thân đúng như thế,không bao giờ nghĩ ngợi và tính đếm.
Trong một trận chiến đấu không cân sức và mất lợi thế, đại đội ông đã diệt gọn được 3 cái lô cốt của giặc. Nhưng còn cái cuối cùng được xây trên một điểm cao, con đường đi lên chênh vênh trên hai vực sâu. Cả đại đội ông người này ngã xuống, người khác xông lên. Xác chết ngổn ngang,thây chồng lên thây. Nhưng không người nào nhụt chí. Cả đại đội còn lại ba người, trong đó có ông. Ba người chụm đầu lại bàn tính và cuối cùng ông là người được cử xông lên tiếp. Và ông đã thành công.
Cái niềm tin để người lớn xông lên không sợ hy sinh ấy bây giờ đang bị lung lay ư? Không!Ông cứng rắn trả lời với chình mình. Và trong thực tế cuộc sống ông đã đem hết sức mình để giữ cái niềm tin ấy cho ông và cho đồng nghiệp ông.
Thế nhưng không hiểu vì sao,tổ chức tỉnh ủy lại xét lại lý lịch ông. Và khi ông nhận ra được cái nguyên nhân sâu xa của nó, ông đau xót đến rã rượi. Hóa ra ông cũng chỉ là một thứ kỵ sĩ Đông Kysôt ư? Ôi chàng Đông Kysôt mà ông thường đưa ra để đùa giểu, chế nhạo bây giờ lại là sự thật của chính đời ông ư?
…Khi người ta mang chiếc com măng ca của văn phòng tỉnh ủy đến trại để đón thằng Đức về thì ông bàng hoàng. Lúc ấy nổi đau đớn dày vò lương tâm ông đến nhục nhã. Phải nói rằng ngay việc nhìn đồng nghiệp, ông cũng không dám, bởi lâu nay ông dạy họ những bài học hấp dẫn: chúng ta đang lãnh một trách nhiệm trọng đại mà nhân dân đã tin tưởng và giao phó-giáo dục, dạy dỗ những tâm hồn lầm lỗi, truyền cho họ những giá trị cao đẹp của cách mạng, đấy là tình yêu cao đẹp,căm ghét dối trá, thực hiện công bằng xã hội…
Phải nói khi nhìn thằng Đức tội phạm bước ra cỗng trại với hai bàn tay không (đồ đạc của nó đã có người mang) mặt vênh váo, thách thức như chính quyền lực ở trong tay nó, ông không kìm nổi cơn phẩn nộ. Lúc ấy ông muốn xã cho nó một băng đạn. Nhưng ông đã không dám làm điều đó. Đúng ra ông nghĩ lại, tội lỗi không phải thuộc về nó, tội lỗi thuộc Vũ Thuật, thường vụ tỉnh ủy, và thuộc bố nó,bí thư…
BIết làm sao… Đấy là những nhân vật đầy quyền uy. Họ đang nắm trong tay hang vạn vạn sinh mệnh và ông cũng chỉ là một.
Cuối cùng sau ý nghĩ trả thù thằng bé chưa đến tuổi trưởng thành kia, ông đưa tay lần tới khẩu K59, cái khẩu súng mà ông đã bắn biết bao kẻ thù. Không biết bao thủ phạm, kẻ cả những đứa trẻ ương bướng bỏ trốn cái trại giam này. Ông dí cái nòng súng vào chính cái đầu tóc cắt cao của mình, cái đầu vốn cứng rắn và…
Trước mặt ông lúc ấy là những xác chết của đồng đội,thây chồng lên thây để chiếm cho được một cái lô cốt giặt… Bao nhiêu đồng chí của ông đã ngã xuống để cho hôm nay vậy mà ông lại tự bắn vào đầu ông ư? Không thể chết nhục nhã thế này được…
Chua chát ông đút súng vào vỏ bao. Những ngày ấy ông thẩn thờ. Ông không biết nên bắt đầu cuộc sống đầy lý tưởng của mình từ đâu. Người cộng sản không thể sống thụ động và ngoan ngoãn như một tên đầy tớ, như một thứ nô lệ. Ông viết đơn kháng nghị…
Và ông chờ đợi,chờ đợi… cho đến hôm ông tiển đưa thằng Linh trở về lại gia đình, nghĩa là sau một năm ba tháng, ông vẫn chỉ nhận được sự im lặng…
Thằng Linh cảm thấy rất rõ nó đã thoát ra khỏi một trại giam thật sự. Ở đấy giống như một ốc đảo, tách bạch hẳn với thế giới tự do của loài người. Trên cái ốc đảo ấy, bọn nó giống như một đàn bò. Sáng ra, đi làm, có lính mang súng đi kèm. Tối lại, tất cả được dồn vào trong từng dãy nhà có tường xây cao, mỗi đứa tự tìm lấy một chỗ thích hợp. Ở đấy luôn có những cuộc cãi vã, đánh nhau, vỡ đầu mẻ trán, gãy răng, bằm mặt…. Những đứa trẻ không biết sợ chết. Đối với chúng nó, cái chết dường như sung sướng hơn cuộc sống.
Và trong những “căn nhà” ấy chúng vẫn cảm được, nó là cái tổ ấm của gia đình: một bà mẹ, đói khổ lam lũ, đánh nó như để trả thù đời đã làm bà cực nhọc. Nhưng sau đó bao giờ cũng nghe rất rõ, tiếng khóc xót thương và nỗi trăn trở giày vò của mẹ. Một ông bố dữ hơn trâu rừng…Nhưng khi tỉnh rượu bao giờ ông cũng ôm con vào lòng và nước mắt rưng rưng…Mỗi đứa một tổ ấm. Dù là rách nát đến đâu, chúng vẫn nhận ra sau những cơn lửa giận là những tấm lòng. Chúng khao khát những tấm lòng như thế.
Thằng Linh thương bạn bè nó thật sự. Nó nghĩ một cách chắc chắn rằng, nó ra đi lần này là vĩnh viễn. Không còn dịp nào để nó trở lại cái nơi tận cùng của khổ ải và cũng là nơi ghi đậm trong tâm hồn nó những kỹ niệm đẹp đẽ , những kỷ niệm không thể phai mờ.
Thằng Hòa rơm rớm nước mắt, nắm tay nó căn dặn:
- Cậu nhớ tớ nhé. Tớ được ra, nhất định tớ sẽ đến cậu chơi.
Bảy thẹo ngồi một chỗ, buồn thiu. Nó nghĩ đến cảnh một con chim đã sổ lồng và bầy chim còn lại vẫn đập cánh mãi trong khung sắc kín bưng. Hoàn toàn nó không có ý ghen tị với thằng Linh. Nó nghĩ về thân phận nó: bảy năm nữa! Dài quá cho một khoảng thời gian chờ đợi tự do. Nhưng đến ngày ấy nó sẽ về đâu? Bố hy sinh ở Điện Biên Phủ. Mẹ chết vì bệnh lao. Anh em ly tán mỗi người mỗi phương.
Lần đầu tiên nó biết phục một đứa. Đứa ấy là thằng Linh. Bây giờ nó đã hiểu trên đời còn một thứ tình bạn. Ba tuổi mẹ chết, nó đã sống cô độc. Bảy tuổi bỏ nhà đi bơ vơ. Và cho đến hôm nay mười sáu tuổi, lần đầu tiên nó muốn gần gủi với thằng Linh, tâm tình những chuyện sâu kín và bịn rịn khi chia tay.
Nó đứng dậy, dáng nặng nề, bước tới chỗ thằng Linh:
- Mày về nhé….hai đứa đã uống máu ăn thề… Mày nhớ đừng quên tao, ….
- Tớ sẽ thư cho cậu luôn.
Cả trại đứng nhìn theo thằng Linh và ai cũng nghĩ, thế là từ nay chúng nó mất đi một người bạn thân thiết…
Linh trở về trong một tâm trạng vui buồn lẫn lộn. Nỗi vui được trở về với mẹ, với em không át được nỗi xấu hổ, tủi nhục của một kẻ ăn cắp, một tên tù ra trại.
Nó cúi đầu bước đi lặng lẽ, thui thủi. Không hiểu người ta khinh rẻ nó như thế nào. Có người nào hiểu nó và thông cảm cho nó? Con số ấy chắc không nhiều. Ngay cả mẹ Trang, trong một lần viết thư cho nó cũng khuyên nó ăn năn hối cải, chịu khó cải tạo lao động cho thật tốt, chấm dứt con đường cũ. Nó im lặng dấu nỗi buồn suốt một tuần lễ.
Cũng phải thôi – nó nghĩ - mẹ nó có thể thương nó và quí nó, nhưng tin nó lại là việc khác. Giữa nhà nước, người đang giữ cán cân công lý và nó, một đứa trẻ, tất nhiên, dù là ai khi đặt niềm tin cũng đều phải lựa chọn. ..Bố nó thì không bao giờ cần sự lựa chọn, bởi chính quyền, chính là ông. Không hiểu ông nghĩ về nó như thế nào. Đối với người bố dượng kín đáo này, có lúc nó nghĩ ông là người tốt thật sự, nhưng cũng không ít lần nó gặp cái nhìn của ông như thù hận, như căm ghét….Những lúc ấy nó nghĩ, chắc ông đang bực mẹ nó hay ông giận chính nó. Thật oan cho nó, bởi nó có làm gì để ông giận đâu. Và, tại sao bác giám đốc trại lại hỏi nó: “…tại sao bố cháu cứ ngần ngại xin cháu về?” Bố nó đã tin chắc chắn nó là thằng ăn cắp, đánh người gây thương tích. Nếu không, bố nó đã xin cho nó ra…Nhưng dù sao, nó cũng được ra sớm một năm. Việc này chắc có ý kiến của bố nó. Có nhẽ đấy là điều an ủi nó.
Bây giờ ký ức lại đưa nó trở lại hình ảnh bác Phương, bạn của bố Công nó, hiện là đại tá, đang ở chiến trường miền Nam. Ông đã lần đến trại thăm nó trong lần ông ra họp ở Bộ Quốc Phòng. Hôm ấy, thoáng nhận ra ông từ trên chiếc xe com-măng-ca biển đỏ bước xuống, nó đã chạy ùa đến ôm lấy ông và khóc, mặc dù kỷ luật trại không bao giờ cho phép phạm nhân đến gần một ai. Nó cũng không hiểu vì sao tình cảm của nó với ông lại sâu nặng đến thế, mặc dù nó chỉ gặp ông lần này là lần thứ ba. Trong tiềm thức của nó, ông với bố Công của nó là một.
Phải cứng rắn lên, cháu. Làm thằng con trai là không bao giờ được khóc. Ông ôm lấy nó, vò đầu nó, và động viên nó bằng những lời khuyên chân tình như thế.
- Cháu không ăn cắp bác ạ. …Nó ngẩng mặt lên và bắt gặp đôi mắt ông đang đỏ và có ngấn nước.
- Bác tin cháu cũng như bác tin bố cháu. Nhưng bác chưa làm gì được cho cháu cũng như bố cháu. Bởi lòng tin của bác đối với hai bố con cháu là cảm tính, nghĩa là chúng xuất phát từ con tim, từ chỗ này đây (ông đưa bàn tay to lớn áp lên ngực ông, nơi phía trái). Nhưng nhà nước chính quyền thì lại không thể dùng trái tim làm thước đo cho mọi điều phải trái. …
- Người ta vu khống cho cháu
- Phải có thời gian để xác minh điều ấy. Nhưng trước khi làm sáng tỏ mọi việc, cháu đành phải chấp nhận cái hiện tại này đã. Đừng buồn cháu ạ. Con người có lương tâm, cháu nên sống với lương tâm trong sạch của cháu. Và như vậy, bác tin cháu sẽ thanh thản.
Trước khi vào lại với Trường Sơn, ông có viết thư cho một vài nơi. Những nơi ấy đều làm theo yêu cầu của ông, nghĩa là đến tận trại giam để hỏi cho sáng tỏ mọi việc. Và ông, từ trong chiến trường lại được nhận những lá thư không có gì là sáng sủa sau gần một năm.
Bốn tháng sau thằng Linh về đến làng….Nhiều xã viên đang gặt lúa bỗng đứng bật lên nhìn chằm chằm về phía nó, nó có cảm giác như họ đang nhìn một con vật kỳ lạ. Vốn nhạy cảm, nó đau xót nhận ra rằng, họ đang bàn luận về nó, chắc chẳng đẹp đẽ gì.
Nhưng biết làm sao bịt được miệng thế gian. Bác Phương đại tá kia mà cũng không sao thanh minh được cho nó, thì nó còn biết hy vọng vào ai nữa. Đành phải nuốt nhục mà hy vọng vào tình cảm của hai đứa em vậy. Nó tin cu Nhân và cái Oanh sẽ thương nó, tin nó là thằng anh đã hết lòng với chúng nó. Hai đứa thế nào cũng mừng lắm, không khéo chúng còn ôm nó mà khóc. Nhưng đấy chỉ là tưởng tượng của nó mà thôi.
Khí nó về đến cổng thì cái Oanh, cu Nhân chạy xô ra, dừng lại trước nó vài bước chân, sửng sờ, đứa nào cũng như ngượng ngùng. Khi nó chạy xô lại, cu Nhân hốt hoảng lùi ra như sợ một kẻ ăn cắp. Rồi đột nhiên cả hai đứa vùng chạy vào nhà.
- Mẹ ơi, anh Linh về.
Trang chạy bổ ra, đứng sững trước thằng con riêng, bối rối, cuốn quýt mừng rỡ, vừa xấu hổ, ngượng ngùng với cái đám người lớn bé. Chị ghành lấy cái túi du lịch nặng trịch, vừa nắm tay thằng Linh dẫn vào nhà như sợ người ta lôi nó vào trại nữa vậy.
- Thôi, các người về đi! Có gì mà kéo nhau đến đông thế này. Nó là thằng con tôi, chứ có phải…
Chị định nói một câu thật độc, nhưng vốn hiền lành, chị sợ mình ác.
Chị ném cái túi xuống nền nhà và quay lại nhìn con:
- Mẹ không ngờ, con khỏe mạnh và cao lớn thế này. Con bằng bố con rồi đấy.
Thằng Linh sung sướng và nghĩ đến bố Công của nó, Còn cu Nhân và cái Oanh lại nghĩ về bố Thuật. Mỗi đứa đều hướng về một niềm vui riêng, rất trong sáng, rất tự hào.
- Ở đấy ăn uống khá lắm phải không con? Mẹ nghe bố con khen lắm…
- Cơm và rau muống luộc chứ có gì mà khá hả mẹ. Họa hoằn mới có tí măng xào chay…
- Không thịt cá gì sao con?
- Ngày tết, ngày Quốc Khánh thì mới có thêm ít lát thịt. Bọn con ăn cái gì không thấy ngon. Đói mà mẹ. Sức chúng con mà ăn bữa hai bát cơm, thì nuốt vào đã thấy đói ngay. Phải tống thật nhiều lau muống luộc vào mới đỡ cồn ruột. Làm quần quặc, mau đói lắm, mẹ ạ. May mà rau muống chúng con trồng được, không đến nỗi thiếu. Có bữa đói quá, phải nhổ trộm su hào, giấu trong quần, tối về mà gặm.
- Ăn uống thế sao con?
- Vâng, ăn gì cũng thấy ngon mẹ ạ?
- Khổ thân con tôi. Thế mà bố con lại nói với mẹ…
- Thì người ta báo cáo với bố là phải hay rồi. Thậm chí nhà nước còn tặng cho trại con huân chương nữa thì sao?
- Mẹ chẳng hiểu gì cả?
- Có gì mà mẹ không hiểu. Ai nói giỏi thì người ấy được. Mẹ thấy đấy, có cơ quan nào lại không có bộ phận tuyên truyền. Được cũng do mấy ông này, mất cũng tại mấy ông này. Chỉ khổ mấy anh thật thà vụng nói mà thôi.
Lâu nay Trang đã đứng bên lề xã hội để nhìn đời qua nhiều lăng kính khác nhau: khi là Thuật, khi là đại tá Phương và bây giờ là thằng con trai của chị.
- Bố con đâu hả mẹ.?
- Bố con lên tỉnh rồi, con biết chưa? Dạo này bố con bận lắm. Cả tuần đôi khi về nhà được vài lần.
Thằng Linh nghe trong câu trách của mẹ nó có niềm kiêu hãnh của một người vợ. Nó không trách mẹ nó, nhưng từ ngày nó nhận ra Thuật là bố dượng, gặp những lúc như thế này nó hay tủi thân. Nó nghĩ dường như mẹ đã quên bố Công của nó. Trước đây, nó hiểu mẹ nó yêu thương bố Công nó lắm.
Nó lặng lẽ rút khỏi tay mẹ nó và sà vào cái túi du lịch, mở cái dây chuối cột ngang – thay cho phec-mo-tuya hỏng – lục tìm cho em nó những món quà mà khi còn trong trại nó đã làm. Một con chim chèo bẻo bằng rể cây sắn. Một khẩu súng bằng ống trúc ghép và có cò súng. Khi bóp cò, nghe cả tiếng đạn nổ, một con búp bê bằng đất sét, sơn màu hồng, có cả quần áo và mái tóc nâu.
- Anh mua ở đâu thế này, anh Linh? Cái Oanh đầy sung sướng hỏi.
- Anh làm đấy! Linh vừa trao cho em từng món quà, vừa tự hào đáp.
- Khổ, nhà thiếu gì đồ chơi, con còn tha những thứ ấy về cho nhọc xác.
Đang trong không khí của một gia đình đoàn tụ, câu nói của mẹ nó như gáo nước lạnh tạt vào ngọn lửa tình cảm đang dâng trào trong nó. Nó im lặng, nghĩ ngợi:
- Thôi, con đi tắm giặt, thay quần áo.
Trang đứng dậy vào tủ lấy ra một bộ quần áo mà chị đã mua trong lần ra Hà Nội vừa rồi.
- Quần áo của con đây. Ngắn mất rồi. Khổ quá, mẹ đâu có ngờ, con lớn nhanh thế này. Thôi con mặc tạm, mẹ sẽ mua cho con bộ khác.
Đôi mắt Trang đang vui bỗng lặng lẽ. Bây giờ, nó lại thấy mẹ thương nó thật sự. Nó ân hận đã có ý nghĩ không hay về mẹ nó.
- Thôi, con mặc sao cũng được mẹ ạ.
- Rồi con còn phải đi học nữa chứ…không khéo con quên hết chữ rồi. Khổ thân con tôi.
- Không đâu mẹ ạ. Con học xong lớp mười rồi.
- Trang nghệch mặt ra, đôi mắt tròn xoe như mắt chim câu, ngơ ngác nhìn đôi mắt như đùa của thằng con.
- Con nói gì, mẹ không hiểu.
- Thật đấy mẹ ạ. Con nhờ các chú mua sách vở và con tự học.
Trang lắc đầu:
- Học không có thầy giáo mà sao gọi là học được hả con. Khổ con tôi, ngây thơ quá đỗi.
- Đây, cái giấy chứng nhận học lực của các chú ở trại của con. Nó chìa ra trước mẹ nó một tờ giấy có khuôn dấu hẳn hoi. Một dấu của trưởng trại, một dấu của trường bổ túc địa phương.
- Thế con đi học ở trường bổ túc à?
- Không mẹ ạ. Con chỉ xin được thi dự thính thôi. Nhưng con làm bài trúng hết. Chỉ có con là đạt điểm cao nhất, còn hầu hết ở mức trung bình chiếu cố.
- Sao gọi là trung bình chiếu cố?
Không chiếu cố thì không đạt. …phải học lại. Buồn cười lắm mẹ ạ. Trường con ở đây, thi là phải trật tự, im như thóc, đố đứa nào dám ho he, thế mà ở đấy, các chú các cô cứ hỏi ríu rít, lại còn vặc nhau nữa…
- Mẹ vẫn chưa tin ư?
- Vào đại học khó lắm, con ạ.?Mẹ chưa bao giờ nghĩ tới, mẹ chỉ mong con ra trại, nhờ bố xin con vào lại lớp tám . Thế là mẹ mừng lắm rồi.
- Ở trong trại đêm xuống làm gì mà không học hả mẹ, bọn chúng nó chơi, bọn chúng nó ngủ. Con thích chơi cái gì cả, ngủ thì lại quá sớm. Thế là con học, bao nhiều tiền bố, bác Phương cho con mua sách hết. Con còn nuôi được gà đẻ bán nữa đấy mẹ ạ.
- Bố có cho tiền con.
- Bố nói tiền mẹ gởi, thích ăn gì thì mua. Cứ ở cải tạo cho tốt, đừng nóng ruột muốn về là bị phạt đấy.
- Mẹ biết bố cũng chạy lo cho con ra sớm. Nhưng bố con hay giữ ý. Làm lớn không nghiêm chỉnh, ai phục. Đấy, bác Ninh bí thư, vợ con thế nào, bây giờ người ta đồn thổi đủ thứ chuyện. Mất cả uy tín, bố con ghét ông ấy lắm….
- Sao thế mẹ?
- Không gương mẫu, để mất uy tín lãnh đạo, chứ sao… Hôm nọ, họp thường vụ, bố con đã đấu cho ông ấy một trận rồi.
- Phê bình chứ sao lại đấu, mẹ làm như đấu địa chủ, đấu tư sản không bằng.
- Ừ, thì phê bình. Nhưng, mẹ nghĩ, phê bình là đấu với nhau chứ gì
- Không phải đâu mẹ a. Phê bình là đối với ta. Còn đấu nhau, là với kẻ thù.
Trang im lặng và thầm nghĩ rằng đứa con trai mình thật sự đã trưởng thành. Không hiểu sao, trong nỗi mừng chị vẫn thấy hồi hợp, lo sợ một điều gì đấy có thể sẽ xảy đến với nó nữa. …
Việc đầu tiên chị phải lo là làm sao cho con vào lại trường, dù là lớp nào. Đời nó đã chịu nhiều thiệt thòi … Ngay cả tình mẹ, nhiều lúc nó cũng thiếu. Chị đã khóc bao nhiêu nước mắt vì ân hận. Những lúc tỉnh táo, nghĩ lại, chị không ngờ mình có thể ác với con mình như thế được. Bây giờ chị phải lo cho nó.
Chị phải lên Hà Nội sắm cho con vài bộ quần áo, mua cho nó một cái cặp da. Hai em nó đều có cả, chẵng nhẽ để nó cắp vở trong tay. Còn thước, bút …nữa, để chỗ nào. Vở thì mua ngay ở phố chợ cũng được.
Sau hôm đi Hà Nội về, chị chọn ngày thiệt tốt, đến gặp nhà trường. Vốn dân mua bán, chị hay kiêng cữ. Có thờ có thiêng, có kiêng có lành. Mất mát gì đâu mà ngại.
Và chị đã đi đến trường cấp ba, nơi hai năm trước nó đang học dỡ lớp tám gặp thẳng ông hiệu trưởng. Chị trình bày vòng vo, đưa cho ông xem chứng nhận học lực ở trại… và xin cho nó vào lớp mười.
- Tôi xin đảm bảo với thầy, cháu nó học được, thậm chí sẽ khá nữa là khác…Cháu thông minh lắm, y hệt bố cháu từ bé.
Trong cái đà đưa đẩy của mình, chị quên khuấy rằng chị đã nhỡ miệng. Chị đưa mắt thăm dò phản ứng ông hiệu trưởng. Dường như ông không để ý gì lắm câu chị vừa nói. Gương mặt ông vẫn không nóng không lạnh, đôi mắt ông vẫn chở nặng những suy tư. Duy chỉ có đôi môi ông hơi nhếch lên một tí và chị bắt gặp ở đấy một nụ cười nữa miệng. Sau cùng chị mới hiểu, ông là người đã từng dạy bổ túc cho Thuật.
Hôm ấy, ông đã cố thuyết phục chị thông cảm cho nhà trường rằng không có nguyên tắc nào có thể dung nạp con chị vào trường cả, bởi một điều đơn giản, nó không có học bạ, không có bằng tốt nghiệp cấp hai. …
- Cháu xong cấp hai rồi chứ ạ?
- Vâng, nhưng trong hồ sơ không có bằng tốt nghiệp cấp II.
- Chắc là lẫn lộn đâu đấy thôi. Tôi hứa với thầy tôi sẽ bắt nó tìm cho bằng ra ạ.
Đây là nói cho hết nhẽ. Chứ nếu đã có bằng cấp II cháu nó cũng đã không vào lại trường. Bởi vì cháu bị bắt đi cải tạo, coi như cháu hư và đã bị nhà trường đuổi.
- Khổ, nhưng cháu ham học lắm thầy ạ. Tội nghiệp thân cháu…
- …. Tôi có thể lên phòng giáo dục trình bày được không ạ?
- Tôi khuyên chị không nên làm mất thời giờ của các đồng chí ấy và thì giờ của chính chị.
- Không còn cách nào khác để hy vọng sao thầy?
Chị hỏi câu lơ lửng ấy hàm ý, nếu chồng chị can thiệp thì có kết quả gì không
Nhưng chị đã nhận được câu trả lời rất cứng rắn, làm tan vỡ quyết tâm của chị.
- Không có cách nào khác đâu chị à?
Bây giờ chị hiểu con đường vào đại học của thằng Linh là con đường dẫn vào lô cốt. Cứng lắm, chỉ có vỡ đầu thôi, nếu ai muốn hút vào nó.
Chị trở về nhà và an ủi con:
- Hay con xin học trở lại lớp 7 vậy.
Thằng Linh đứng im, nó cuối xuống, đôi mắt mệt mỏi, khổ tâm. Nó buồn, buồn lắm. Hơn ai hết, chị hiểu, nỗi lòng của nó. Nó giống hệt bố Công nhà nó, thông minh cực kỳ và ham học cực kỳ. Nhưng biết làm sao bây giờ. Chi thương cho số phận cuộc đời nó. Rồi nó lại khổ….như bố no . Chị nghĩ đến đây chị đã bải hoải tay chân, tự trách mình, người làm mẹ sao nỡ nghĩ ác như thế.
- Thôi, cũng được mẹ ạ. Được đi học dù sao cũng còn hơn ở nhà. Thằng Linh chấp nhận cái điều mà nó cho là nhục nhã nhất để cho mẹ nó đỡ buồn.
Hôm sau chị lại dẫn con đến gặp đồng chí hiệu trưởng ở trường cấp II. Đấy là một người đàn ông gầy gò, có cặp mắt sâu và hiền. Ông kéo ghế mời hai mẹ con chị rất cung kính, lễ phép. Tay ông pha trà, rót nước mời cả chị lẫn thằng Linh. Cử chỉ ấy cho phép chị hy vọng sẽ gặp điều tốt lành hơn.
Chị nhấp tí nước trà như để lấy giọng và trình bày dài dòng về hoàn cảnh của thằng con, về tính nét và về học lực mà chị biết chính ông còn hiểu rõ hơn chị. Cuối cùng chị năn nỉ ông xin cho nó học lại lớp 7
Ông hiệu trưởng nhìn thằng Linh một thoáng như chưa hiểu chị đang muốn nói gì.
- Ý chị muốn cháu…
- Vâng, tôi muốn xin cho cháu vào lại lớp bảy ạ. ...Vì hoàn cảnh…. cháu phải chịu thiệt thòi….
- Vâng, việc này chị để chúng tôi bàn bạc thêm trong ban giám hiệu. Phải tập thể chị ạ. Phải có ý kiến đồng chí hiệu phó bí thư chi bộ, và đồng chí hiệu phó phụ trách công đoàn. Mong chị thông cảm cho tôi. Qủa tình tôi rất kính trọng anh chị. Anh chị là người gương mẫu nghiêm túc, không nể trọng anh chị thì nể trọng ai. Nhưng càng nể trọng anh, chúng tôi càng hết sức giữ gìn…Giáo dục có những nguyên tắc tối thiểu của nó chị ạ. Chị xem, cháu nó lớn bằng chúng tôi, bằng các thầy cô của nó rồi mà vào học lớp bảy với những con em cao bằng này, bằng này, làm sao được…
- Nghĩa là…
- Vâng, khó khắn lắm, chị ạ. Chúng tôi không tiếc gì một chỗ ngồi cho cháu đâu. Nhưng chị thông cảm…Hay là ….Có cách nào giúp cháu được không anh?
- Chị thử xin cho cháu vào lớp bổ túc ban đêm. Phải đấy, học chung với các cô các chú cháu lại trở thành đứa con. Còn học với trẻ con, cháu lại trở thành người lớn. Nó sẽ ngượng nếu phải học chung với các em của nó, chị ạ. Và quay sang thằng Linh, ông hỏi:
- Ý em thế nào? Thầy nói thế nghe có phải không?
- Dạ thưa thầy. Em sao cũng được.
- Thế thì tôi sẽ giúp chị. Em về làm đơn…
Thuật trở lại nhà sau gần một tuần đi vắng. Gặp lại thằng Linh anh hơi sửng sốt, tất nhiên không ai để ý đến cái sửng sốt của anh. Anh dừng lại trước nó một tí, đôi mày hơi xòe ra một tí, và một tí ngỡ ngàng không ra vui cũng không ra buồn động ở hai khóe môi hơi dày của anh. Và sau đó anh lắp ngay cái sự sửng sốt của mình bằng một cử chỉ hết sức tự nhiên: vo tròn cặp môi lại, đôi mắt lóe lên một tí vui mừng…
- Con về bao giờ mà không cho bố hay, bố cho xe đi đón?
Đến lượt thằng Linh lúng túng. Không hiểu từ bao giờ giữa nó và người bố dượng này, dường như có một cái gì đấy, thật khó nói, những rõ ràng có làm cho nó e ngại hơn trước, ít muốn tiếp xúc hơn trước.
Cũng may hôm ấy có Trang, chị đỡ lời con trai:
- Nó về được gần tuần. Đúng, hôm anh đi buổi sáng, buổi chiều con về.
- May cho con bộ quần áo đàng hoàng, sao em cho con mặc cũn cỡn thế này.
- Em đâu có ngờ nó lớn nhanh như thế. Nó cao gần bằng bố… anh rồi đấy.
Không phải Thuật không kịp nhận ra cái sự nhầm lẫn của vợ. Nhưng anh vẫn giữ được cái sự vui vẽ bình thường trên gương mặt. Gật đầu như đồng tình với vợ, anh nói:
- Phải, phải. Anh còn không nhận ra nó nữa là em. Em thấy không? Trại cải tạo của ta đâu phải là nhà tù. Nó là nơi đào tạo, giáo dục rất tốt cho những đứa trẻ… thiếu sự chăm sóc chu đáo.
Trang không giận gì chồng. Ngược lại, lần này chị bắt gặp ở chồng sự đồng cảm đối với thằng con riêng của mình. Điều ấy làm Trang có phần nể trọng anh. Và trong cái không khí vui chung ấy, chị đã bộc bạch với chồng:
- Anh biết không, con nó đã học xong chương trình mười rồi đấy!
- Làm gì có chuyện như thế. Thuật ngạc nhiên thật sự.
Và khi anh hiểu ra sự quyết tâm của đứa con riêng thông minh này, anh cảm thấy nhói lên một thứ tình cảm khác lạ, nó gần như là nỗi ghen ghét đến khó chịu, đến tức tối. Anh không hiểu vì sao, hai đứa con của mình, không đứa nào học hành ra gì cả. Thằng Nhân xếp hạng 32 trong xỉ số 40. Cái Oanh “đứng” số 40 trong sỉ số 52. Thậm chí nhiều người còn nói đấy là nhà trường nể anh, nếu không thì… Anh không hiểu, nếu sòng phẳng thì chúng nó sẽ như thế nào?
Có lần anh định tỏ rõ thái độ của mình cho các đồng chí địa phương biết rằng, các đồng chí ở nhà trường này dạy theo một phương hướng tư sản rất nguy hiểm. Anh đã huấn thị cho nhiều nơi, nhiều đơn vị, cơ quan trong tỉnh anh luôn coi trọng lập trường giai cấp: từ yêu ghét vạn vật trên thế gian này đến việc dạy và học. Phải ưu tiên con em giai cấp công nông. Phải cương quyết loại khỏi mái trường Công – Nông những phần tử của giai cấp tư sản, địa chủ, phú nông, những loại bóc lộc và phản động.
Chị đã thật thà khuyên anh.
- Không phải thế đâu, anh ạ. Đừng nghĩ thế oan cho người ta…
- Chẳng nhẽ con chúng ta lại học hành tồi tệ đến thế ư? Tay hiệu trưởng vốn là con cháu của một tay phú nông đấy, em ạ. Nó căm thù chúng ta lắm. Nó không làm gì được anh và em, nó trả thù con chúng ta đấy thôi.
- Em thấy bác ấy cũng tử tế lắm, anh ạ.
- Tử tế… tử tế ngoài miệng…Đạo đức giả tất. Ông suy…ông biết tất…Không thể như thế được!
Đêm ấy nằm nghĩ lại, càng nghĩ anh càng hận. Đời ta, học hành chẳng ra gì. Hồi bé đi học hết cái lớp nhì không sao lên nổi nữa. Cuối cùng phải ôm hận trở về cày ruộng cho bà cô. Lớn lên đi công tác, học bổ túc, nhờ chiếu cố anh cũng trèo lên được lớp bảy. Anh cũng học qua mấy lớp trường đảng. Được cái nhờ anh em kèm cập, giúp đỡ tận tình. Giờ đến lượt con anh. Hình như học hành cũng có cái gien thế nào ấy. Cái thằng Linh, con thằng Công năm nào nó cũng đứng nhất nhì… Vào tù mà vẫn học được hai năm ba lớp.
Đáng nhẽ anh giận chính anh và con cái ánh, ngược lại anh lại ghen ghét và bực tức thằng Linh. Không hiểu tại sao, mỗi lần nhìn thấy nó, hoặc thậm chí nghe nhắc đến tên nó là anh thấy sôi lòng lên, nỗi khó chịu làm anh cứ muốn nhanh chóng tống nó đi đâu cho khuất mắt.
Nhưng qua đi giây phút ấy, bao giờ anh cũng biết điều chỉnh ngay mình. Anh vẫn tỏ cho vợ anh biết anh rất quí thằng Linh. Thậm chí có lúc anh còn ân cần lo lắng cho nó.
Và một lần, trước sự ân cần của anh, chị tâm sự.
_ Thằng Linh đang gặp khó khăn, anh ạ.
- Sao em? Anh vui vẻ hỏi, như sẵn sàng chia sẻ nỗi khó khăn của con riêng chị.
- Em muốn nó học lại một năm lớp mười để thi vào trường đại học cho chắc. Nhưng không sao xin được. Em lên tận trường cấp ba trên tỉnh, người ta vẫn không chịu nhận.
- Em xin nó học lại lớp bảy, bác hiệu trưởng nói nó quá tuổi rồi. Bây giờ chỉ có xin vào bổ túc ban đêm. Nhưng bổ túc dạo này chưa mở lớp mười. Họ chỉ mở đến lớp bảy thôi, anh ạ.
- Được, để anh xem.
- Có gì anh nói cho con một tiếng. Một tiếng nói của anh bằng nghìn lời cầu xin của em.
- Thôi, em yên tâm, để anh lo cho
- Thật anh nhé..
Đêm ấy, lần đầu tiên trong quan hệ vợ chồng, chị không dè dặt, hờ hững, chị ôm chặt anh trong sự biết ơn….
Thuật làm tất cả những gì anh hứa với mẹ con Trang. Con đường đi của anh bao giờ cũng là con đường đi từ trên xuống, con đường ngắn nhất của những người đang có quyền lực thật sự. Anh trực tiếp gọi điện thoại cho giám đốc sở giáo dục. Chưa đầy nửa giờ sau, giám đốc sở đã khép nép bước vào văn phòng tỉnh ủy. Anh huấn thị cho ông ta điều này, điều khác, những điều nằm trong cái khung của lập trường giai cấp… Và cuối cùng anh đi thẳng vào vấn đề thằng Linh.
Trang mừng vui thật sự. Nhưng người sung sướng và mãn nguyện hơn cả là thằng Linh. Dù có kìm chế thế nào đi chăng nữa, nó cũng không dấu được sự xúc động mạnh của một con tim đang khao khát với bầy đàn của mình.
Nó mơ ước đến cái giảng đường trường Đại học mà suốt từ bé đến giờ nó cũng chỉ được nghe vài ba lần. Theo tưởng tượng của nó, đấy là một căn nhà lồng kính trong suốt, rộng mênh mông. Vị giáo sư già râu tóc bạc phơ đứng trên bục cao, truyền xuống phía dưới, nơi đám sinh viên đang ghi chép không mệt mỏi kiến thức mới nhất mà loại người đạt được. Đêm xuống những chùm đèn nhiều màu bật sáng trên cái trần hình vòm như chiếc vương niệm gợi cho mỗi người về một sự huyền bí, cao xa, một ấn tượng kỳ diệu về không gian mênh mông và thời gian vô tận, ở đấy, con người, dù là bác học vẫn không bao giờ dám nghĩ mình là một cái gì đó ghê gớm, ngược lại luôn thấy mình nhỏ bé, những công trình của mình chỉ là hạt cát so với tri thức của nhân loại.
Nó rưng rưng và nghĩ đến chiếc áo blu trắng mà nay mai nó được khoác vào. Trong tất cả các nghề, không hiểu sao nó say mê nó lại say mê nghề y, nó luôn ý thức được rằng, con người sinh ra vốn để chịu nhiều đau khổ, bất hạnh và một trong những đau khổ bất hạnh đó là bệnh tật. Và điều đó nói với nó rằng nghề y là nghề nhân đạo nhất, đấy không phải là một cơ quan giam cầm, tra tấn làm nhục con người như cái trại giam mà nó vừa trải qua. Đấy cũng không phải là một cơ quan đầy quyền uy như cơ quan bố dượng nó…
Chiều hôm ấy, còn ít tiền khi ở trại giam dành dụm được, thằng Linh chạy ủ ra chợ mua cho em nó mỗi đứa mấy cái bánh dày, mấy quả ổi chín mọng. Nó suy nghĩ không biết mua cho mẹ Trang thứ gì. Cuối cùng nó chạy vào mậu dịch tìm cho mẹ đôi bít tất Trung Quốc. Mẹ nó hay lạnh chân. Cái chứng lạnh chân không hiểu thuộc loại bệnh gì. Chắc chắn là sau này nó sẽ tìm hiểu và chữa bằng khỏi cho mẹ nó.
Sau khi tròng thử đôi tất ni lông và chân mẹ, nó ngước nhìn gương mặt quen thuộc đã sinh ra nó với đôi mắt biết ơn thật sự. Mẹ nó xúc động, nhìn lại nó. Chị kéo nó lại gần và căn dặn:
- Công ơn chạy xin cho con được học này là của bố Thuật. Mẹ không làm được gì cả, mặc dù mẹ đã làm hết sức mình. Con biết đấy mẹ không từ bất cứ cửa nào mà không gõ đến. Nhưng ở đâu người ta cũng đưa ra các nguyên tắc chặt chẽ, đấy là những nguyên tắc bất di bất dịch. Mẹ đã hết hi vọng và buồn rầu lo lắng cho số phận hẩm hiu mà cuộc đời nỡ chụp xuống quá sớm ở một đứa trẻ bất hạnh như con.
Duy chỉ có tiếng nói của bố Thuật con thì mới có thể khuất phục được các nguyên tắc nghiêm minh kia. Thời nào cũng vậy, người có quyền lực bao giờ cũng là người muốn gì được nấy. Mẹ nhắc lại công ơn này là của bố Thuật. Trước đây, thời cải cách ruộng đất ấy, chỉ một lện của bố Thuật con ban ra thì ngay sau đấy, có thể là một người bị đem ra hành hình, cả gia đình trong cơn hoạn nạn, con cái côi cút, khổ nhục suốt một đời, hoặc có thể được giải thoải khỏi tội lỗi… Như trường hợp bố Công của con… Một lần nữa mẹ lại nghĩ về quyền lực, con à. Mẹ chỉ sợ người nắm quyền lực mà không công minh.
Cho đến hôm nay, nhiều lúc mẹ vẫn nghĩ bố Công con là người vô tội. Nhưng số phận đã đưa đẩy bố con như thế, hơn ai hết mẹ là người đau khổ nhiều nhất. Làm gì được cho bố Công con mẹ đã làm. nhưng hồi ấy, ngay tính mạng mẹ cũng đang treo lơ lửng trước họng súng. Dù sao ở thời điểm này cũng phải biết ơn bố Thuật con. Người tố bố Công không phải bố Thuật. Con đừng nghi oan cho ông ấy mà mang tội. Đây là một cố nông, gần như không hiểu gì về bố con lại dám vạch lên tội bố con gay gắt. Bố Thuật đã vì mẹ mà cứu bố Công khỏi tội tử hình.
Mẹ tin bố Công con còn sống. Ông lẩn trốn đâu trên rừng, trên núi, hoặc ở một nơi nào đó trên mảnh đất mà thời chống pháp ông đã ở… con nhớ lấy điều mẹ dặn và mai sau khôn lớn cố lần tìm bố con nhé. Không có gì nặng bằng tình bố con. Bố là con trai duy nhất của ông con. Con là con trai duy nhất của bố con. nếu con mất, dòng họ sẽ tuyệt tự. Con đã biết rồi đấy họ của dòng họ con là họ Thiên, một dòng họ rất lạ chỉ lưu lại một ít ở vùng ta thôi. bố con là Thiên Minh Công. Mẹ sẽ trao cho con một tấm ảnh. Con phải giữ thật kín, ngay cả bố Thuật con cũng không được lộ ra. Việc này tế nhị lắm. Có thể con chưa hiểu hết nhẽ. Nhưng mẹ tin, người giải oan cho bố Công con không ai khác ngoài con.
Trước mắt con chuẩn bị vào học cho tốt. Cố gắng ngoan ngoãn, biết vâng lời thầy cô, biết quý mến và trân trọng bạn bè. Đừng bao giờ kiêu căng con nhé. Sự khiêm tốn sẽ dẫn đến đỉnh cao của sự kiêu căng sẽ giết chết con.
Mẹ khuyên con cứ giữ nguyên họ bố Thuật cho đến khi con trưởng thành. Đừng thay đổi vội. Mọi sự vội vàng không tránh khỏi vấp ngã. làm gì cũng phải có thời gian, chớ hấp tấp. Làm chính trị, hấp tấp là hại cả dân tộc. Làm khoa học, hấp tấp thì sẽ không bao giờ thành nhà khoa học.
Có nhẽ chưa bao giờ Trang nói với đứa con riêng của mình như hôm nay. Chị có cảm tưởng như đang tâm tình với một người bạn, một người bạn thân nhất đời chị.
Đêm ấy, lần đầu tiên thằng Linh có được giấc mơ thật đẹp. Giấc mơ đưa nó đến cổng trường Đại học. Đó là hai cánh cổng sắt khổng lồ nằm trên đại lộ chính của Hà Nội. Cửa sơn màu xanh lá sấu non, tươi mát. bên trong là sân trường, láng xi măng trắng phẳng lì. bao bọc ba bên sân trường là ba dãy nhà, tường cao quét vôi màu vàng, chân tô đậm một đường viền lớn màu gạch non. Bạn bè nó biết đây là những giảng đường nhỏ. Giảng đường lớn được xây trên khu đất cao, đứng riêng biệt.
Nó mặc quần xanh áo trắng như hầu hết bạn bè nó. Chân nó đi một đôi dép nhựa trắng, đầu đội bia rê màu xanh sẫm. Tay nó sách một chiếc cặp da ngoại mới cứng. Mẹ Trang nhìn nó cứ ngỡ nhìn ai. Mẹ ôm nó vào lòng và dúi cho nó mười đồng bạc, dặn nó ăn bát phở nóng rồi hãy đến trường.
Lần đầu tiên trong đời nó được ăn một bát phở ở phố. Bát phở thật đầy, một lớp mỡ vàng ươm đóng váng trên mặt, ẩn hiện mấy củ hành trắng nõn và những lát thịt bò tái nằm chồng lên nhau trông đến ngon mắt. Nó nhấm nháp từng tí một và luôn lo sợ hết.
Trên đường đi, nó làm quen với rất nhiều bạn bè, những đứa trẻ đầy hăm hở như nó. Người ta gọi nó bằng anh, xưng tôi, không gọi bằng mày như bọn trẻ ở trại. Bạn bè ở khắp đất nước dồn về đây đông nghẹt. Nhưng hãy còn sớm nên cổng trường chưa mở. Ai cũng khao khát được vào giảng đường, được điểm danh và được nghe các vị giáo sư bạc đầu giảng cho bài học vỡ lòng của thời sinh viên…
Nhưng tiếc quá. Nó đã phải tỉnh dậy trước khi nó được bước qua cổng trường. Ấy là lúc 6 giờ sáng. Mặt trời đã đan những tia nắng mảnh khảnh trên ngọn xoan lá xanh um sau vườn.
Trang đã dậy từ lâu. Chị chạy vội ra chợ rồi trở về giục con nhóm lửa. Tối hôm qua chị đã nghĩ, hôm nay làm cho mỗi đứa một tô phở, cả 3 anh em đều đến trường. Đối với thời học sinh, ngày khai giảng là hệ trọng, nhất là đối với thằng linh, nó phải xa trường lớp hai năm rồi. Chịu khó làm một tí cho con vui. May mắn gặp được miếng thịt bò ngon. Chị mừng thầm. Nỗi vui này kéo nỗi vui khác làm chị cứ tíu tít.
Có tiếng chó sủa:
- Con ra xem ai mà đến sớm thế? Chị vừa thái thịt vừa bảo thằng Linh. Không khéo ai đến tìm bố mày….
- Chắc mấy đứa đến rủ con đi học…
- Mới hơn 6 giờ, hãy còn sớm chán con à. Mời các bạn vào đây, mẹ làm phở ăn luôn.
Thằng Linh hăng hái chạy ủ ra cổng, vừa chạy vừa mắng mấy con chó.
Nhưng trước nó không phải là bạn bè mà hai chú du kích và một chú công an năm nào. Hai chú du kích mang AK và chú công an mang súng ngắn bọc trong bao da.
Giật thót, thằng Linh run bắn người, mặt xám ngắt như gà cắt tiết. Nó không hiểu gì cả. Nhưng nó đã cảm thấy tai vạ lại gieo vào chính nó. Và sợ quá, nó đã quay vào, vừa chạy vừa rú lên. Tiêng rú man dại nghe như tiếng một con thú bị tử thương.
- Mẹ ơi!